درد، سوزش یا احساس فشار در قفسه سینه همیشه از یک بیماری قلبی سرچشمه نمی گیرد. اضطراب، حملات پانیک، نشخوار فکری و استرس شدید نیز می توانند واکنش های جسمی کاملا واقعی ایجاد کنند که گاهی شباهت زیادی به نشانه های حمله قلبی دارند. با این حال، تشخیص علت درد تنها بر اساس احساس فرد یا شکل ظاهری نشانه ها امکان پذیر نیست.
هنگامی که ذهن به طور مداوم درگیر نگرانی و افکار تکراری است، بدن ممکن است شرایط را مانند یک تهدید واقعی تفسیر کند. در نتیجه، ضربان قلب افزایش پیدا می کند، تنفس سریع تر می شود و عضلات قفسه سینه تحت فشار قرار می گیرند. این واکنش ها می توانند به درد، تپش قلب، سرگیجه، گزگز اندام ها و احساس کمبود هوا منجر شوند.
اضطراب چگونه باعث درد قفسه سینه می شود؟
اضطراب فقط یک تجربه ذهنی نیست و می تواند چندین سیستم بدن را به صورت هم زمان تحت تاثیر قرار دهد. هنگام احساس خطر، بخشی از دستگاه عصبی بدن فعال می شود که وظیفه آماده سازی فرد برای مقابله یا فرار از تهدید را بر عهده دارد.
در این شرایط، هورمون هایی مانند آدرنالین و کورتیزول ترشح می شوند. این هورمون ها ضربان قلب را افزایش می دهند، جریان خون را تغییر می دهند و عضلات را برای واکنش سریع آماده می کنند. اگرچه این سازوکار در برابر یک خطر واقعی مفید است، فعال شدن مکرر آن بر اثر نگرانی و نشخوار فکری می تواند علائم آزاردهنده ایجاد کند.
مهم ترین دلایل درد قفسه سینه هنگام اضطراب عبارتند از:
- افزایش ضربان قلب و احساس تپش قلب
- انقباض عضلات میان دنده ها و دیواره قفسه سینه
- تغییر ریتم طبیعی تنفس
- افزایش حساسیت فرد نسبت به علائم بدن
- ترشح هورمون های استرس
- تشدید رفلاکس معده بر اثر اضطراب
- خستگی عضلات گردن، شانه و سینه
انجمن روان شناسی آمریکا توضیح می دهد که عضلات هنگام استرس به صورت طبیعی منقبض می شوند. ادامه پیدا کردن این وضعیت اجازه شل شدن کامل را به عضلات نمی دهد و می تواند به سردرد، درد گردن، کمردرد و دردهای عضلانی منجر شود.
نقش نشخوار فکری در ایجاد علائم جسمی
نشخوار فکری به معنای تکرار مداوم افکار نگران کننده بدون رسیدن به یک راه حل مشخص است. فرد ممکن است بارها یک اتفاق گذشته، احتمال ابتلا به بیماری یا پیامدهای یک تصمیم را در ذهن خود مرور کند. مغز در چنین وضعیتی فرصت خروج از حالت هشدار را پیدا نمی کند.
هر بار که یک فکر تهدید کننده تکرار می شود، بدن ممکن است دوباره واکنش استرس را فعال کند. به همین دلیل، حتی زمانی که خطر بیرونی وجود ندارد، ضربان قلب بالا می رود و عضلات منقبض می شوند. توجه افراطی به ضربان قلب، تنفس یا احساسات قفسه سینه نیز شدت نشانه ها را بیشتر می کند.
این فرایند می تواند یک چرخه ایجاد کند: فرد احساس خفیفی در قفسه سینه دارد، آن را نشانه بیماری خطرناک می داند، مضطرب تر می شود و در نتیجه درد، تپش قلب یا تنگی نفس افزایش پیدا می کند. افزایش علائم نیز نگرانی اولیه را تقویت می کند و چرخه ادامه می یابد.
تنفس سریع چگونه درد و سرگیجه ایجاد می کند؟
یکی از واکنش های رایج بدن هنگام اضطراب، تنفس سریع، عمیق یا سطحی است که به آن هایپرونتیلاسیون گفته می شود. در این حالت، فرد بیش از مقدار مورد نیاز دی اکسید کربن از بدن خارج می کند و تعادل طبیعی گازهای خون تغییر می کند.
کاهش دی اکسید کربن خون می تواند باعث احساس سبکی سر، سرگیجه، گزگز دست و صورت، گرفتگی عضلات، تنگی نفس و درد قفسه سینه شود. نکته عجیب این است که فرد با وجود تنفس سریع، ممکن است همچنان احساس کند هوای کافی دریافت نمی کند و با تلاش برای نفس کشیدن بیشتر، علائم را شدیدتر کند.
نشانه های رایج هایپرونتیلاسیون عبارتند از:
- تنفس سریع یا عمیق
- احساس ناتوانی در کشیدن نفس کامل
- درد یا فشار در قفسه سینه
- سرگیجه و سبکی سر
- گزگز انگشتان یا اطراف دهان
- خشکی دهان
- تپش قلب
- احساس ضعف یا بی ثباتی
از آنجا که بیماری های قلبی و ریوی نیز می توانند باعث تنفس سریع شوند، نباید همه موارد هایپرونتیلاسیون را بدون معاینه به اضطراب نسبت داد.
آیا حمله پانیک با حمله قلبی اشتباه می شود؟
حمله پانیک می تواند به صورت ناگهانی آغاز شود و با ترس شدید، تپش قلب، تعریق، لرزش، درد قفسه سینه، تهوع، سرگیجه و تنگی نفس همراه باشد. این نشانه ها شباهت زیادی به علائم برخی مشکلات قلبی دارند و به همین دلیل ممکن است فرد تصور کند دچار حمله قلبی شده است.
نشانه های حمله پانیک معمولا طی چند دقیقه به اوج می رسند. براساس اطلاعات خدمات سلامت ملی بریتانیا، بیشتر حملات پانیک بین ۵ تا ۲۰ دقیقه طول می کشند، هرچند ممکن است بعضی از آن ها طولانی تر باشند.
با وجود این، مدت درد یا ارتباط آن با اضطراب برای رد کردن حمله قلبی کافی نیست. حتی پزشکان نیز ممکن است برای تشخیص دقیق به معاینه، نوار قلب و آزمایش خون نیاز داشته باشند. بنابراین فرد نباید صرفا به دلیل داشتن سابقه اضطراب، درد جدید قفسه سینه را بی خطر فرض کند.
چه زمانی درد قفسه سینه خطرناک است؟
هر درد جدید، شدید یا غیر معمول در قفسه سینه باید جدی گرفته شود. حمله قلبی همیشه با درد شدید و ناگهانی ظاهر نمی شود و علائم آن در افراد مختلف، به ویژه زنان، سالمندان و افراد مبتلا به دیابت، می تواند متفاوت باشد.
در صورت مشاهده نشانه های زیر باید فورا با اورژانس تماس گرفت:
- احساس فشار، سنگینی، فشردگی یا درد در مرکز قفسه سینه
- ادامه یافتن درد برای چند دقیقه یا بازگشت دوباره آن
- انتشار درد به یک یا هر دو بازو، فک، گردن، پشت یا شکم
- تنگی نفس با یا بدون درد قفسه سینه
- تعریق سرد
- تهوع یا استفراغ
- سرگیجه، ضعف شدید یا غش
- شروع درد هنگام فعالیت بدنی
- درد ناگهانی و شدید همراه با مشکل تنفسی
انجمن قلب آمریکا تاکید می کند حتی اگر فرد مطمئن نیست که علائم او ناشی از حمله قلبی است، نباید برای دریافت کمک پزشکی تعلل کند. سرعت اقدام در چنین شرایطی می تواند بر نتیجه درمان تاثیر مستقیم داشته باشد.
چگونه درد اضطرابی را از درد قلبی تشخیص دهیم؟
درد ناشی از اضطراب ممکن است تیز، خنجری، سوزشی یا همراه با گرفتگی عضلات باشد و در موقعیت های پراسترس ظاهر شود. درد قلبی بیشتر به شکل فشار، سنگینی یا فشردگی توصیف می شود و ممکن است با فعالیت بدنی تشدید شود. با این حال، این تفاوت ها قطعی نیستند.
حمله قلبی و حمله پانیک هر دو ممکن است با درد قفسه سینه، تنگی نفس، تهوع، تعریق، سرگیجه و احساس نزدیک بودن مرگ همراه باشند. به همین دلیل هیچ فهرست اینترنتی نمی تواند جای ارزیابی پزشکی را بگیرد. انجمن قلب آمریکا نیز به هم پوشانی قابل توجه این علائم اشاره کرده است.
اگر درد برای نخستین بار ایجاد شده، نسبت به گذشته تغییر کرده، با فعالیت ظاهر می شود یا فرد سابقه بیماری قلبی، فشار خون، دیابت یا مصرف دخانیات دارد، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
چگونه نشخوار فکری و اضطراب را کنترل کنیم؟
پس از آنکه پزشک علت های قلبی، ریوی و جسمی را بررسی کرد، درمان اضطراب می تواند شدت و دفعات دردهای مرتبط با استرس را کاهش دهد. هدف اصلی، شکستن چرخه میان افکار نگران کننده، واکنش بدن و ترس از علائم است.
راهکارهای موثر برای مدیریت اضطراب عبارتند از:
- مراجعه به روان شناس یا روان پزشک
- استفاده از درمان شناختی رفتاری برای اصلاح الگوهای فکری
- انجام تمرین های تنفسی آرام و کنترل شده
- تمرین ذهن آگاهی و توجه به زمان حال
- فعالیت بدنی منظم با تایید پزشک
- تنظیم خواب و ساعت بیداری
- کاهش مصرف کافئین، نوشیدنی های انرژی زا و نیکوتین
- داشتن وعده های غذایی منظم
- نوشیدن آب کافی
- یادداشت افکار تکراری و بررسی واقع بینانه آن ها
- محدود کردن جست وجوی مداوم علائم بیماری در اینترنت
جست وجوی وسواس گونه نشانه های بیماری می تواند اضطراب سلامت را تشدید کند. فرد ابتدا برای آرام شدن جست وجو می کند، اما با مشاهده بیماری های مختلف نگران تر می شود و توجه بیشتری به بدن خود نشان می دهد؛ سازوکاری بسیار کارآمد برای تولید اضطراب بیشتر، چون اینترنت ظاهرا از کمبود نگرانی انسان ها رنج می برد.
چه زمانی باید برای اضطراب درمان تخصصی گرفت؟
اگر اضطراب، حملات پانیک یا نشخوار فکری باعث اختلال در خواب، کار، روابط یا فعالیت های روزانه شده باشد، دریافت کمک تخصصی ضروری است. تکرار مراجعه به اورژانس با وجود طبیعی بودن نتایج قلبی نیز می تواند نشانه اضطراب سلامت یا اختلال پانیک باشد.
روان درمانی، به ویژه درمان شناختی رفتاری، به فرد کمک می کند افکار فاجعه آمیز و واکنش های بدنی خود را بهتر بشناسد. در برخی موارد، روان پزشک ممکن است دارودرمانی را نیز پیشنهاد کند. انتخاب روش درمان باید بر اساس شدت نشانه ها، وضعیت جسمی و شرایط فرد انجام شود.
جمع بندی
درد قفسه سینه ناشی از اضطراب یک احساس خیالی نیست. فعال شدن سیستم هشدار بدن، ترشح هورمون های استرس، انقباض عضلات و تنفس سریع می توانند درد، تپش قلب، سرگیجه و تنگی نفس واقعی ایجاد کنند. نشخوار فکری نیز با حفظ بدن در حالت آماده باش، این نشانه ها را طولانی تر و شدیدتر می کند.
با این حال، شباهت علائم اضطراب و حمله قلبی باعث می شود نتوان درد قفسه سینه را بدون بررسی پزشکی به استرس نسبت داد. ابتدا باید علت های جدی قلبی و ریوی رد شوند. پس از اطمینان از نبود مشکل جسمی، درمان اضطراب، اصلاح سبک زندگی، روان درمانی و تمرین های آرام سازی می توانند به کاهش علائم و شکستن چرخه ترس و درد کمک کنند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟
ارسال دیدگاه