چرا نسل جدید سریع تر پیر می شود؟ ارتباط سن زیستی با افزایش سرطان های زودرس

در سال های اخیر، افزایش آمار ابتلا به برخی سرطان ها در افراد جوان، نگرانی پژوهشگران و پزشکان را برانگیخته است. بسیاری از سرطان هایی که پیش تر بیشتر در سنین بالا دیده می شدند، اکنون در افراد زیر 55 سال نیز با فراوانی بیشتری گزارش می شوند. نتایج یک پژوهش بین المللی جدید نشان می دهد که یکی از دلایل احتمالی این روند، افزایش سرعت پیری زیستی در نسل های جدید است؛ پدیده ای که می تواند تحت تاثیر سبک زندگی، عوامل محیطی و ویژگی های ژنتیکی قرار داشته باشد.

پیری زیستی شتاب گرفته چیست و چه تفاوتی با سن واقعی دارد؟

وقتی درباره سن افراد صحبت می کنیم، معمولا منظور همان سن شناسنامه ای یا تقویمی است؛ یعنی تعداد سال هایی که از زمان تولد گذشته است. اما دانشمندان معتقدند بدن همیشه مطابق با سن تقویمی پیر نمی شود و شاخص مهم تری به نام سن زیستی وجود دارد که وضعیت واقعی سلامت و فرسودگی بدن را نشان می دهد.

به همین دلیل ممکن است دو فرد 50 ساله از نظر شناسنامه هم سن باشند، اما یکی از نظر عملکرد اندام ها مانند یک فرد 45 ساله و دیگری مانند یک فرد 60 ساله باشد. عواملی مانند تغذیه نامناسب، کم تحرکی، استرس مزمن، مصرف دخانیات، کم خوابی، آلودگی هوا و بیماری های مزمن می توانند روند پیری زیستی را تسریع کنند.

مطالعه جدید چه ارتباطی میان سن زیستی و سرطان پیدا کرده است؟

پژوهشگران در مطالعه ای گسترده تلاش کردند بررسی کنند آیا افزایش سن زیستی می تواند با بروز سرطان های زودرس ارتباط داشته باشد یا خیر. نتایج این تحقیق نشان داد افرادی که از نظر زیستی پیرتر از سن واقعی خود هستند، بیشتر در معرض ابتلا به برخی سرطان ها در سنین پایین قرار دارند.

مهم ترین یافته های این پژوهش عبارت اند از:

• افزایش سن زیستی با بالا رفتن خطر ابتلا به برخی سرطان های زودرس ارتباط دارد.
• هرچه اختلاف میان سن زیستی و سن تقویمی بیشتر باشد، احتمال بروز سرطان های جامد نیز افزایش پیدا می کند.
• پژوهشگران برآورد کردند که با هر افزایش قابل توجه در سن زیستی، خطر نسبی ابتلا به سرطان های جامد حدود 8 درصد بیشتر می شود.
• این افزایش خطر نسبی است و به معنای ابتلای قطعی افراد نیست.

محققان تاکید می کنند که همچنان افزایش سن مهم ترین عامل خطر برای سرطان محسوب می شود، اما نتایج جدید می تواند بخشی از علت افزایش سرطان در افراد جوان را توضیح دهد.

سن زیستی چگونه اندازه گیری می شود؟

برخلاف سن شناسنامه ای، اندازه گیری سن زیستی کار ساده ای نیست و هنوز روش واحدی برای آن وجود ندارد. پژوهشگران از مجموعه ای از شاخص های زیستی استفاده می کنند تا میزان فرسودگی واقعی بدن را تخمین بزنند.

در این مطالعه از دو مدل معتبر به نام های PhenoAge و Klemera-Doubal Method (KDM) استفاده شد. این روش ها با بررسی اطلاعات مختلف سلامت فرد، سن زیستی را محاسبه می کنند.

برخی از مهم ترین شاخص های مورد استفاده عبارت اند از:

• سطح آلبومین خون
• میزان کراتینین
• نشانگرهای التهابی
• وضعیت عملکرد کلیه ها
• تغییرات شیمیایی DNA
• طول تلومرهای کروموزوم

مطالعات منتشر شده در سال 2025 نیز نشان داده اند که این دو روش از دقیق ترین ابزارهای موجود برای ارزیابی روند پیری و پیش بینی خطر بیماری ها و مرگ و میر محسوب می شوند.

پیری برخی اندام ها با سرطان های خاص ارتباط دارد

یکی از جالب ترین بخش های این پژوهش، بررسی جداگانه اندام ها و دستگاه های مختلف بدن بود. نتایج نشان داد که همه بخش های بدن با سرعت یکسان پیر نمی شوند و پیری هر اندام ممکن است با نوع مشخصی از سرطان ارتباط داشته باشد.

برای نمونه پژوهشگران دریافتند:

• پیری دستگاه ایمنی با افزایش خطر سرطان ریه در سنین پایین تر ارتباط دارد.
• پیری بافت چربی با افزایش احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ زودرس همراه است.

این یافته ها می تواند در آینده به توسعه روش های جدید غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان کمک کند.

این پژوهش روی چه افرادی انجام شد؟

اعتبار هر مطالعه علمی تا حد زیادی به حجم نمونه آن بستگی دارد. پژوهش حاضر یکی از بزرگ ترین تحقیقات انجام شده در زمینه ارتباط سن زیستی و سرطان به شمار می رود و داده های تعداد زیادی از افراد را بررسی کرده است.

پژوهشگران اطلاعات حدود 154 هزار نفر از پروژه بانک اطلاعات پزشکی بریتانیا را تحلیل کردند. این بانک اطلاعاتی بین سال های 2006 تا 2010 نزدیک به نیم میلیون داوطلب 40 تا 69 ساله را تحت بررسی قرار داده بود.

برای افزایش دقت نتایج، اطلاعات نزدیک به 10 هزار نفر دیگر از پروژه پژوهشی All of Us وابسته به موسسه ملی سلامت آمریکا نیز به تحلیل ها اضافه شد.

نسل های جدید از نظر زیستی سریع تر پیر می شوند

یکی از مهم ترین یافته های تحقیق، تفاوت میان نسل های مختلف بود. نتایج نشان داد افرادی که در دهه های اخیر متولد شده اند، در یک سن مشابه، از نظر زیستی پیرتر از نسل های قبل هستند.

به طور مشخص:

• متولدان سال های 1965 تا 1974 نسبت به متولدان 1950 تا 1954 سن زیستی بالاتری داشتند.
• داده های آمریکا نیز روند مشابهی را نشان داد.
• افراد متولد دهه 1990 در آمریکا نسبت به متولدان اواخر دهه 1960 از نظر زیستی پیرتر بودند، هرچند پژوهشگران به دلیل کوچک تر بودن نمونه آمریکایی درباره این بخش با احتیاط بیشتری اظهار نظر می کنند.

این نتایج نشان می دهد که تغییرات سبک زندگی در چند دهه اخیر ممکن است روند پیری بدن را تسریع کرده باشد.

چه عواملی می توانند باعث افزایش سن زیستی شوند؟

دانشمندان هنوز نمی توانند تنها یک عامل را مسئول این پدیده بدانند. پیری زیستی نتیجه تاثیر هم زمان عوامل مختلفی است که طی سال ها روی بدن اثر می گذارند.

از مهم ترین عوامل موثر می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• رژیم غذایی ناسالم و مصرف زیاد غذاهای فراوری شده
• کم تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی منظم
• اضافه وزن و چاقی
• مصرف سیگار و دخانیات
• مصرف بیش از حد الکل
• استرس مزمن
• خواب ناکافی یا بی کیفیت
• آلودگی هوا و سایر عوامل محیطی
• زمینه های ژنتیکی

پژوهشگران معتقدند کنترل این عوامل می تواند روند پیری زیستی را کندتر کرده و احتمال ابتلا به بسیاری از بیماری های مزمن از جمله برخی سرطان ها را کاهش دهد.

آیا می توان سرعت پیری زیستی را کاهش داد؟

اگرچه افزایش سن اجتناب ناپذیر است، اما تحقیقات جدید نشان می دهند که بخشی از سن زیستی تحت تاثیر سبک زندگی قرار دارد. رعایت عادت های سالم می تواند روند فرسودگی بدن را آهسته تر کند و خطر ابتلا به بیماری های مختلف را کاهش دهد.

توصیه های متخصصان شامل داشتن رژیم غذایی متعادل، ورزش منظم، خواب کافی، حفظ وزن مناسب، ترک سیگار، کنترل استرس، کاهش مصرف غذاهای فراوری شده و انجام معاینات دوره ای است. همچنین مدیریت بیماری هایی مانند دیابت، فشار خون بالا و چربی خون نیز نقش مهمی در حفظ سلامت بلندمدت بدن دارد.

نتیجه گیری

مطالعه جدید منتشر شده در مجله Nature Medicine نشان می دهد که افزایش سن زیستی می تواند یکی از عوامل موثر در رشد موارد سرطان های زودرس باشد. هرچند این پژوهش هنوز رابطه علت و معلولی را اثبات نمی کند، اما شواهد محکمی ارائه می دهد که نسل های جدید در یک سن مشابه، از نظر زیستی سریع تر از نسل های گذشته پیر می شوند. پژوهشگران معتقدند ترکیبی از ژنتیک، سبک زندگی و عوامل محیطی در این روند نقش دارد و اصلاح عادت های روزمره می تواند به کاهش سرعت پیری بدن و در نتیجه کاهش خطر بسیاری از بیماری های مزمن، از جمله برخی انواع سرطان، کمک کند.