درمان آلرژی به بادام زمینی با کپسول میکروبیوم؛ یافته عجیب پژوهشگران درباره پیوند مدفوع

آلرژی به بادام زمینی می تواند با مصرف مقدار بسیار کمی از این ماده غذایی، واکنش های شدید و حتی آنافیلاکسی ایجاد کند. درمان های موجود معمولا با هدف کاهش حساسیت یا افزایش آستانه تحمل بیمار انجام می شوند، اما پژوهشگران همچنان به دنبال روشی هستند که بتواند پاسخ سیستم ایمنی به مواد غذایی را به شکل پایدارتر تغییر دهد.

اکنون نتایج یک مطالعه بالینی اولیه در بیمارستان کودکان بوستون نشان می دهد تغییر میکروبیوم روده از طریق پیوند میکروبیوتای مدفوع یا FMT ممکن است تحمل برخی افراد مبتلا به آلرژی شدید بادام زمینی را افزایش دهد. در این روش، میکروب های روده اهداکنندگان سالم پس از پردازش و غربالگری، داخل کپسول قرار می گیرند و توسط بیمار مصرف می شوند. یافته ها امیدوار کننده هستند، اما این روش هنوز یک درمان آزمایشی محسوب می شود و برای اثبات اثربخشی آن به مطالعات بزرگ تر نیاز است.

پیوند میکروبیوتای مدفوع چیست؟

پیوند میکروبیوتای مدفوع روشی است که در آن مجموعه ای از میکروارگانیسم های روده یک اهداکننده سالم به دستگاه گوارش فرد دیگری منتقل می شود. هدف از این کار، تغییر ترکیب میکروبیوم روده و افزایش باکتری هایی است که ممکن است اثرات مفیدی بر سلامت داشته باشند.

FMT را می توان به روش های مختلفی انجام داد و یکی از روش های مورد بررسی، استفاده از کپسول های خوراکی حاوی مواد میکروبی پردازش شده از مدفوع اهداکنندگان سالم است. پژوهش های سال های اخیر نشان داده اند که میکروبیوم روده می تواند در تنظیم سیستم ایمنی نقش داشته باشد و همین موضوع توجه دانشمندان را به ارتباط میان باکتری های روده و آلرژی های غذایی جلب کرده است.

کپسول حاوی میکروبیوم چگونه روی آلرژی بادام زمینی آزمایش شد؟

پژوهشگران در یک کارآزمایی بالینی مرحله اول، ایمنی و اثر احتمالی FMT را در ۱۵ فرد بزرگسال مبتلا به آلرژی شدید بادام زمینی بررسی کردند. این افراد پیش از درمان حتی به مقادیر بسیار کم بادام زمینی واکنش نشان می دادند.

مطالعه شامل دو گروه بود. در گروه نخست، ۱۰ شرکت کننده بدون دریافت آنتی بیوتیک قبلی، یک دوره پیوند میکروبیوم دریافت کردند. در گروه دوم، پنج نفر ابتدا آنتی بیوتیک دریافت کردند و سپس FMT برای آن ها انجام شد تا پژوهشگران بررسی کنند کاهش باکتری های موجود در روده می تواند استقرار میکروب های اهداکننده را آسان تر کند یا خیر.

شرکت کنندگان در جریان درمان:

• ۳۶ کپسول را طی چند ساعت مصرف کردند.
• پس از درمان تحت بررسی و آزمایش حساسیت غذایی قرار گرفتند.
• میزان بادام زمینی قابل تحمل برای آن ها اندازه گیری شد.
• تغییرات میکروبیوم، متابولیت های خون و فعالیت سیستم ایمنی آن ها بررسی شد.

در گروه ۱۰ نفره اول، سه نفر پس از درمان توانستند مقدار بیشتری بادام زمینی نسبت به قبل مصرف کنند. در گروه پنج نفره ای که ابتدا آنتی بیوتیک دریافت کرده بودند نیز سه نفر به درمان پاسخ دادند. در مجموع، شش نفر از ۱۵ شرکت کننده افزایش آستانه تحمل بادام زمینی را تجربه کردند.

نقش باکتری های روده در کاهش واکنش آلرژیک

بخش مهم این پژوهش تنها مشاهده افزایش تحمل بادام زمینی نبود. دانشمندان تلاش کردند بفهمند تغییر میکروبیوم روده چگونه می تواند سیستم ایمنی را تحت تاثیر قرار دهد.

بررسی نمونه های خون و میکروبیوم نشان داد افرادی که به FMT پاسخ مثبت داده بودند، تغییراتی در متابولیسم اسیدها و نمک های صفراوی داشتند. باکتری های منتقل شده از اهداکنندگان سالم ظاهرا توانایی بیشتری برای پردازش این ترکیبات داشتند.

نمک های صفراوی به طور طبیعی در بدن تولید می شوند و در هضم و جذب چربی ها نقش دارند، اما پژوهش های جدید نشان می دهند برخی محصولات حاصل از متابولیسم آن ها می توانند با عملکرد سیستم ایمنی نیز ارتباط داشته باشند.

پژوهشگران در آزمایش های تکمیلی مشاهده کردند تغییر متابولیسم این مواد با افزایش فعالیت گروهی از سلول های ایمنی تنظیم کننده ارتباط دارد. این سلول ها که با نام سلول های T تنظیمی شناخته می شوند، در کنترل واکنش های بیش از حد سیستم ایمنی و ایجاد تحمل نسبت به مواد بی ضرر نقش دارند.

چرا میکروبیوم روده می تواند در آلرژی غذایی مهم باشد؟

دستگاه گوارش دائما با هزاران ماده خارجی از جمله غذا، باکتری و ترکیبات محیطی در تماس است. سیستم ایمنی باید بتواند میان عوامل خطرناک و مواد بی ضرر تفاوت ایجاد کند. اختلال در این فرایند یکی از عواملی است که در ایجاد آلرژی غذایی نقش دارد.

مطالعات پیشین نیز تفاوت هایی میان میکروبیوم افراد دارای آلرژی غذایی و افراد سالم پیدا کرده اند. پژوهشگران بیمارستان کودکان بوستون پیش از انجام این مطالعه انسانی، در مدل های حیوانی مشاهده کرده بودند که انتقال میکروب های خاص از روده افراد سالم می تواند واکنش آلرژیک را کاهش دهد. مطالعه جدید یکی از نخستین شواهد انسانی برای بررسی مستقیم همین ایده است.

این یافته ها احتمال توسعه درمان هایی را مطرح می کنند که در آینده به جای استفاده مستقیم از مدفوع اهداکننده، مجموعه مشخصی از باکتری های مفید یا متابولیت های تولید شده توسط آن ها را به بیمار ارائه دهند.

آیا آنتی بیوتیک تاثیر پیوند میکروبیوم را بیشتر می کند؟

یکی از یافته های جالب مطالعه، تفاوت میان دو گروه شرکت کننده بود. سه نفر از ۱۰ بیماری که فقط FMT دریافت کردند، افزایش تحمل نشان دادند، در حالی که در گروه دریافت کننده آنتی بیوتیک، سه نفر از پنج شرکت کننده پاسخ مثبت داشتند.

پژوهشگران احتمال می دهند مصرف آنتی بیوتیک پیش از پیوند، با کاهش بخشی از میکروب های موجود در روده، فضای بیشتری برای استقرار باکتری های اهداکننده ایجاد کرده باشد. با این حال، تعداد شرکت کنندگان آن قدر کم است که نمی توان از این مطالعه نتیجه گرفت مصرف آنتی بیوتیک به طور قطعی اثربخشی FMT را افزایش می دهد.

استفاده غیر ضروری از آنتی بیوتیک نیز می تواند عوارض و پیامدهای جدی داشته باشد و چنین داروهایی در این پژوهش به عنوان بخشی از یک پروتکل پزشکی کنترل شده مورد استفاده قرار گرفته اند، نه روشی برای درمان خانگی آلرژی.

آیا کپسول مدفوع درمان قطعی آلرژی بادام زمینی است؟

نتایج این مطالعه امیدوار کننده است، اما به هیچ وجه به معنای کشف درمان قطعی آلرژی بادام زمینی نیست. این پژوهش یک مطالعه مرحله اول با تنها ۱۵ شرکت کننده بوده و هدف چنین مطالعاتی بیش از هر چیز بررسی ایمنی و یافتن نشانه های اولیه اثربخشی است.

همچنین همه شرکت کنندگان به درمان پاسخ ندادند. حتی افرادی که پاسخ مثبت داشتند نیز صرفا توانستند مقدار بیشتری بادام زمینی را پیش از ایجاد واکنش تحمل کنند. بنابراین افزایش تحمل با از بین رفتن کامل آلرژی تفاوت دارد.

در حال حاضر افراد مبتلا به آلرژی شدید باید همچنان:

• از ماده غذایی حساسیت زا دوری کنند.
• داروهای تجویز شده توسط پزشک را همراه داشته باشند.
• برنامه مشخصی برای برخورد با واکنش آلرژیک داشته باشند.
• هیچ نوع FMT یا مصرف مواد مشابه را خارج از مراکز تخصصی امتحان نکنند.

پیوند میکروبیوتای مدفوع نیازمند غربالگری دقیق اهداکننده و پردازش پزشکی است، زیرا انتقال عوامل بیماری زا یکی از خطرهای بالقوه این روش محسوب می شود.

جمع بندی

مطالعه جدید پژوهشگران بیمارستان کودکان بوستون نشان داده است که تغییر میکروبیوم روده از طریق پیوند میکروبیوتای مدفوع می تواند آستانه تحمل بادام زمینی را در بعضی افراد مبتلا به آلرژی شدید افزایش دهد. از ۱۵ شرکت کننده این مطالعه، شش نفر پس از درمان توانستند مقدار بیشتری بادام زمینی را بدون آغاز واکنش آلرژیک تحمل کنند.

این یافته همچنین ارتباط احتمالی میان باکتری های روده، متابولیسم اسیدهای صفراوی و سلول های تنظیم کننده سیستم ایمنی را آشکار کرده است. با این حال، تعداد کم شرکت کنندگان اجازه نمی دهد FMT را در حال حاضر یک درمان اثبات شده برای آلرژی بادام زمینی بدانیم. اهمیت اصلی این پژوهش در باز کردن مسیر تازه ای برای درمان آلرژی های غذایی است؛ مسیری که شاید در آینده به داروها یا پروبیوتیک های هدفمندی منجر شود که بدون نیاز به پیوند کامل مدفوع، عملکرد مفید میکروب های روده را بازسازی کنند.