رنگ های خوراکی مصنوعی سال هاست در صنایع غذایی برای افزایش جذابیت ظاهری محصولات استفاده می شوند، اما برخی از این افزودنی ها به دلیل نگرانی های مربوط به سلامت انسان، تحت نظارت سخت گیرانه قرار گرفته اند. یکی از شناخته شده ترین این رنگ ها، تارترازین یا E102 است که به تازگی سازمان غذا و دارو بار دیگر نسبت به استفاده غیرمجاز از آن هشدار داده و بر ممنوعیت استفاده از این ماده در محصولات غذایی تاکید کرده است.
کارشناسان معتقدند مصرف مداوم رنگ های مصنوعی غیرمجاز می تواند سلامت کودکان و بزرگسالان را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل آگاهی مصرف کنندگان درباره این افزودنی غذایی و نحوه شناسایی آن اهمیت زیادی دارد.
تارترازین چیست؟
تارترازین که با کد افزودنی E102 شناخته می شود، یک رنگ مصنوعی زرد از خانواده رنگ های آزو است که در گذشته در برخی مواد غذایی، نوشیدنی ها، داروها و محصولات آرایشی استفاده می شد. این رنگ به دلیل ایجاد طیف زرد روشن و هزینه تولید پایین، یکی از پرکاربردترین رنگ های مصنوعی در صنایع مختلف بوده است.
در ایران، سازمان غذا و دارو اعلام کرده است که استفاده از تارترازین در فرآورده های غذایی مطابق ضوابط این سازمان و استاندارد ملی ایران ممنوع است. با این حال، ممکن است این رنگ به صورت غیرقانونی در برخی محصولات به ویژه کالاهای فاقد مجوز یا تولیدات غیر استاندارد مشاهده شود.
چرا استفاده از رنگ تارترازین ممنوع شده است؟
دلیل اصلی ممنوعیت این رنگ، نگرانی درباره آثار احتمالی آن بر سلامت مصرف کنندگان، به ویژه کودکان است. هرچند همه افراد پس از مصرف تارترازین دچار مشکل نمی شوند، اما مطالعات علمی نشان داده اند که این ماده می تواند در برخی افراد حساس، واکنش های آلرژیک و عوارض مختلف ایجاد کند.
سازمان غذا و دارو نیز اعلام کرده است که برخی تولیدکنندگان متخلف به دلیل قیمت پایین این ماده و شباهت رنگ آن به زعفران، از تارترازین به صورت غیرقانونی در بعضی محصولات غذایی و نوشیدنی ها استفاده می کنند. این موضوع علاوه بر تخلف قانونی، سلامت مصرف کنندگان را نیز به خطر می اندازد.
عوارض رنگ تارترازین برای سلامتی
مطالعات مختلف نشان داده اند که مصرف تارترازین در بعضی افراد می تواند با عوارض کوتاه مدت یا بلند مدت همراه باشد. شدت این عوارض به میزان مصرف، شرایط جسمی و حساسیت فرد بستگی دارد.
مهم ترین عوارض احتمالی تارترازین عبارتند از:
- ایجاد واکنش های آلرژیک مانند کهیر، خارش و بثورات پوستی
- تشدید علائم آسم در افراد مستعد
- افزایش احتمال بیش فعالی و کاهش تمرکز در برخی کودکان حساس
- تحریک پذیری، بی قراری و اختلالات خواب
- احتمال ایجاد ناراحتی های گوارشی در بعضی افراد
- تاثیر بر تعادل میکروبیوم روده در مصرف طولانی مدت
- افزایش احتمال بروز برخی عوارض مزمن در صورت مصرف مداوم و غیر مجاز
باید توجه داشت که همه این عوارض در تمام افراد مشاهده نمی شوند، اما کودکان، افراد مبتلا به آلرژی و بیماران مبتلا به آسم معمولا حساسیت بیشتری نسبت به این رنگ دارند.
تارترازین در چه محصولاتی ممکن است وجود داشته باشد؟
اگرچه استفاده از این رنگ در مواد غذایی در ایران ممنوع اعلام شده است، اما احتمال دارد در برخی محصولات غیر مجاز یا قاچاق از آن استفاده شود. همچنین در بعضی کشورها استفاده از تارترازین با رعایت مقدار مجاز همچنان امکان پذیر است.
محصولاتی که در صورت تولید غیر استاندارد ممکن است حاوی تارترازین باشند عبارتند از:
- نوشابه ها و نوشیدنی های رنگی
- آبمیوه های مصنوعی
- پودرهای نوشیدنی
- آبنبات و شکلات های رنگی
- ژله و پودر ژله
- کیک، شیرینی و دسرهای صنعتی
- بستنی های رنگی
- سس ها و چاشنی ها
- برخی ادویه های تقلبی که به جای زعفران عرضه می شوند
چگونه از مصرف تارترازین جلوگیری کنیم؟
آگاهی مصرف کننده مهم ترین راه برای کاهش مواجهه با رنگ های مصنوعی غیر مجاز است. هنگام خرید مواد غذایی بهتر است علاوه بر ظاهر محصول، اطلاعات درج شده روی بسته بندی نیز بررسی شود.
برای کاهش احتمال مصرف تارترازین بهتر است این نکات را رعایت کنید:
- محصولات دارای مجوز سازمان غذا و دارو را خریداری کنید.
- برچسب ترکیبات محصول را مطالعه کنید.
- از خرید مواد غذایی بدون مشخصات تولید کننده خودداری کنید.
- از مصرف محصولاتی با رنگ زرد بسیار غیر طبیعی یا بیش از حد درخشان پرهیز کنید.
- زعفران، ادویه و رنگ های خوراکی را فقط از مراکز معتبر تهیه کنید.
- از خرید نوشیدنی ها و خوراکی های فله ای با منبع نامشخص خودداری کنید.
وضعیت تارترازین در سایر کشورها
تارترازین در بسیاری از کشورها به طور کامل ممنوع نشده است، اما استفاده از آن تحت قوانین سخت گیرانه انجام می شود. در اتحادیه اروپا محصولاتی که حاوی این رنگ هستند باید هشدار ویژه ای روی برچسب خود درج کنند که مصرف آن ممکن است بر فعالیت و تمرکز کودکان تاثیر بگذارد.
در ایالات متحده نیز استفاده از تارترازین تنها در محدوده های مشخص و با رعایت استانداردهای ایمنی مجاز است و تولیدکنندگان موظف هستند وجود آن را روی برچسب محصول اعلام کنند. این موضوع نشان می دهد که بسیاری از کشورها نسبت به مصرف این رنگ رویکردی محتاطانه دارند.
جمع بندی
تارترازین یا E102 یکی از رنگ های مصنوعی شناخته شده است که به دلیل احتمال ایجاد حساسیت، تاثیر بر رفتار برخی کودکان و نگرانی های مربوط به سلامت، در ایران استفاده از آن در فرآورده های غذایی ممنوع اعلام شده است. با وجود این ممنوعیت، احتمال استفاده غیر قانونی از این رنگ در برخی محصولات غیر استاندارد همچنان وجود دارد.
انتخاب مواد غذایی دارای مجوز، مطالعه برچسب ترکیبات، خرید از برندهای معتبر و پرهیز از مصرف خوراکی های دارای رنگ های غیر طبیعی، بهترین راه برای کاهش مواجهه با این افزودنی است. افزایش آگاهی عمومی و نظارت مستمر بر تولیدکنندگان نیز نقش مهمی در حفظ سلامت مصرف کنندگان و جلوگیری از عرضه محصولات ناسالم خواهد داشت.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟
ارسال دیدگاه