مصرف سیگار و سایر محصولات حاوی نیکوتین فقط به ریه ها و قلب آسیب نمی زند و می تواند سلامت دستگاه تولید مثل را نیز تحت تاثیر قرار دهد. شواهد پزشکی نشان می دهند مصرف دخانیات با کاهش باروری در زنان و تغییر برخی شاخص های کیفیت اسپرم در مردان ارتباط دارد و می تواند زمان لازم برای بارداری را افزایش دهد.
این موضوع فقط به فرد سیگاری محدود نمی شود. قرار گرفتن مداوم در معرض دود سیگار نیز می تواند برای سلامت باروری و بارداری پیامد داشته باشد. به همین دلیل، اگر یک زوج قصد بارداری دارند، ترک مصرف دخانیات و کاهش مواجهه با دود سیگار بهتر است از دوره پیش از بارداری آغاز شود.
باروری نتیجه عملکرد هماهنگ تخمک، اسپرم، هورمون ها و دستگاه تولید مثل است. مصرف دخانیات می تواند بخش های مختلف این فرایند را تحت تاثیر قرار دهد و در زنان و مردان پیامدهای متفاوتی ایجاد کند. شدت این اثر نیز به میزان و مدت مصرف و عوامل فردی بستگی دارد.
بر اساس شواهد موجود، ارتباط مصرف دخانیات با کاهش باروری در زنان نسبت به برخی پیامدهای آن در مردان مستندتر است. در مردان نیز مصرف سیگار با کاهش کیفیت برخی شاخص های اسپرم ارتباط دارد.
تاثیر سیگار بر باروری زنان
سیگار می تواند عملکرد دستگاه تولید مثل زنان را از چند مسیر تحت تاثیر قرار دهد. ترکیبات موجود در دود سیگار با آسیب سلولی و تغییرات هورمونی مرتبط هستند و می توانند احتمال باردار شدن را کاهش دهند.
برخی از مهم ترین پیامدهای شناخته شده مصرف دخانیات برای باروری زنان عبارتند از:
- کاهش احتمال بارداری در مقایسه با زنان غیر سیگاری
- افزایش خطر کاهش باروری
- افزایش احتمال بارداری خارج از رحم
- افزایش خطر سقط خود به خودی
- تسریع از دست رفتن عملکرد تولید مثلی
- احتمال جلو افتادن زمان یائسگی
انجمن پزشکی تولید مثل آمریکا گزارش کرده است که شواهد مناسبی درباره ارتباط مصرف دخانیات با کاهش باروری زنان وجود دارد. همچنین، سیگار کشیدن می تواند زمان یائسگی را حدود یک تا چهار سال جلو بیندازد.
بنابراین، نمی توان گفت سیگار به تنهایی و در همه افراد باعث ناباروری قطعی می شود، اما می تواند یکی از عوامل قابل تغییر موثر بر کاهش باروری باشد.
تاثیر سیگار بر کیفیت اسپرم مردان
باروری مردان نیز می تواند تحت تاثیر مصرف دخانیات قرار بگیرد. بررسی های علمی نشان داده اند که در مردان سیگاری، برخی شاخص های مربوط به کیفیت مایع منی و عملکرد اسپرم نسبت به افراد غیر سیگاری وضعیت نامطلوب تری دارد.
مهم ترین تغییرات گزارش شده شامل موارد زیر است:
- کاهش تعداد یا غلظت اسپرم در برخی افراد
- کاهش حرکت اسپرم
- تغییر در شکل طبیعی اسپرم
- افزایش آسیب های مرتبط با عملکرد اسپرم
- افزایش احتمال برخی مشکلات مرتبط با باروری
شواهد موجود نشان می دهند اثرات مصرف سیگار بر شاخص های اسپرم می تواند وابسته به میزان مصرف باشد. با این حال، شواهد درباره اینکه سیگار به طور قطعی باعث ناباروری مردان می شود، به اندازه شواهد مربوط به کاهش کیفیت پارامترهای اسپرم قطعی نیست.
آیا دود سیگار برای فرد غیر سیگاری هم خطرناک است؟
قرار گرفتن در معرض دود سیگار به معنای دریافت ترکیبات زیان آور دخانیات بدون مصرف مستقیم آن است. بنابراین فردی که خودش سیگار نمی کشد، اما به صورت مداوم در محیط آلوده به دود سیگار قرار دارد، کاملا از آثار آن در امان نیست.
مطالعات و منابع پزشکی، قرار گرفتن غیر سیگاری ها در معرض دود دخانیات را با پیامدهای تولید مثلی و بارداری مرتبط دانسته اند. انجمن پزشکی تولید مثل آمریکا نیز گزارش کرده است که مواجهه قابل توجه افراد غیر سیگاری با دود دخانیات می تواند پیامدهایی برای تولید مثل داشته باشد.
به همین دلیل، اگر یکی از زوجین سیگار مصرف می کند، ترک سیگار فقط برای سلامت خودش اهمیت ندارد و می تواند به کاهش مواجهه شریک زندگی با دود دخانیات نیز کمک کند.
آیا قلیان و سیگار الکترونیکی برای باروری بی خطر هستند؟
تصور اینکه قلیان یا سیگار الکترونیکی به دلیل تفاوت در روش مصرف، هیچ خطری برای باروری ندارند، درست نیست. قلیان می تواند فرد را در معرض نیکوتین و ترکیبات حاصل از سوختن تنباکو و زغال قرار دهد و محصولات الکترونیکی نیز ممکن است حاوی نیکوتین و مواد شیمیایی مختلف باشند.
با این حال، از نظر علمی نباید ادعا کرد که عوارض تمام محصولات دخانی دقیقا یکسان است. درباره تاثیر بلندمدت برخی محصولات جدید مانند سیگار الکترونیکی بر باروری، هنوز به پژوهش های بیشتری نیاز است. با وجود این، نهادهای تخصصی پزشکی توصیه می کنند افرادی که قصد بارداری دارند از مصرف محصولات دخانی و نیکوتینی اجتناب کنند.
آیا مصرف مقدار کم سیگار هم می تواند روی باروری اثر بگذارد؟
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم مصرف چند نخ سیگار در روز نمی تواند تاثیری بر سلامت داشته باشد. میزان مصرف قطعا اهمیت دارد، اما کم بودن مصرف به معنای بی خطر بودن آن نیست.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری های آمریکا، سیگار کشیدن را یکی از عوامل مرتبط با مشکلات باروری در زنان و مردان معرفی می کند. بنابراین، برای زوجی که قصد بارداری دارد، کاهش مصرف می تواند قدمی در مسیر ترک باشد، اما هدف نهایی بهتر است ترک کامل مصرف دخانیات باشد.
نتیجه گیری
سیگار و دخانیات را نمی توان تنها یک عامل آسیب رسان به ریه و قلب دانست. شواهد علمی نشان می دهند مصرف دخانیات می تواند باروری زنان را کاهش دهد، روند از دست رفتن عملکرد تولید مثلی را تسریع کند و در مردان نیز با کاهش برخی شاخص های کیفیت اسپرم ارتباط داشته باشد.
اگر قصد فرزندآوری دارید، ترک سیگار پیش از اقدام به بارداری یکی از اقدامات قابل تغییر برای محافظت از سلامت باروری و کاهش خطرات دوران بارداری است. در صورت دشواری در ترک، کمک گرفتن از پزشک یا متخصص ترک دخانیات می تواند مسیر ترک را ایمن تر و موثرتر کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟
ارسال دیدگاه