آسیب عروق خونی ممکن است از دهه ۲۰ زندگی آغاز شود؛ هشدار مطالعه جدید انجمن قلب آمریکا

بیماری های قلبی عروقی معمولا با دوران میانسالی و سالمندی گره خورده اند، اما شواهد جدید نشان می دهند فرایندهایی که در نهایت به آسیب عروق و بیماری قلبی منجر می شوند، ممکن است بسیار زودتر آغاز شوند. یک مطالعه جدید انجمن قلب آمریکا نشان داده است که در بخشی قابل توجه از جوانان در اوایل دهه ۲۰ زندگی، عوامل خطر مرتبط با سلامت قلب، کلیه و متابولیسم وجود داشته است.

در این پژوهش، نزدیک به ۸۰ درصد شرکت کنندگان در مراحل ۱ تا ۳ «سندرم قلبی، کلیوی و متابولیک» یا CKM قرار داشتند. همچنین هرچه مرحله CKM بالاتر بود، نشانه های بیشتری از آسیب زودهنگام شریان ها مشاهده شد. این یافته ها نشان می دهند که مراقبت از سلامت قلب نباید به زمانی موکول شود که اولین علائم بیماری ظاهر شوند.

مطالعه جدید درباره سلامت عروق جوانان چه می گوید؟

پژوهشگران برای بررسی ارتباط میان عوامل خطر متابولیک و سلامت عروق، داده های ۱۲۸۳ نفر از شرکت کنندگان در مطالعه Future of Families–Cardiovascular Health Among Young Adults را بررسی کردند. میانگین سنی افراد مورد بررسی حدود ۲۳ سال بود و هیچ کدام در مرحله ۴ سندرم CKM قرار نداشتند.

با وجود سن پایین شرکت کنندگان، تقریبا ۸ نفر از هر ۱۰ نفر در یکی از مراحل ۱ تا ۳ CKM قرار داشتند. این مراحل نشان دهنده وجود عواملی مانند افزایش چربی بدن، عوامل خطر متابولیک، بیماری کلیوی یا شواهد اولیه بیماری قلبی عروقی هستند.

پژوهشگران همچنین با استفاده از سونوگرافی شریان کاروتید، ضخامت دیواره این عروق را بررسی کردند. افزایش ضخامت دیواره شریان کاروتید یکی از شاخص های اولیه تغییرات مرتبط با تصلب شرایین محسوب می شود.

نتایج نشان داد جوانانی که در مراحل بالاتر CKM قرار داشتند، ضخامت بیشتری در دیواره شریان های کاروتید داشتند. بنابراین حتی در اوایل دهه ۲۰ زندگی نیز می توان نشانه هایی از آسیب زودهنگام عروق را مشاهده کرد.

سندرم قلبی، کلیوی و متابولیک یا CKM چیست؟

سندرم قلبی، کلیوی و متابولیک یک مفهوم پزشکی است که ارتباط نزدیک میان سلامت قلب، کلیه ها و سیستم متابولیک بدن را توضیح می دهد. در این رویکرد، مشکلاتی مانند اضافه وزن، دیابت، فشار خون بالا و بیماری مزمن کلیه جدا از یکدیگر دیده نمی شوند، بلکه می توانند بر یکدیگر اثر بگذارند و خطر بیماری های قلبی عروقی را افزایش دهند.

انجمن قلب آمریکا در راهنمای سال ۲۰۲۶، مراحل CKM را از مرحله صفر تا چهار تعریف کرده است. مرحله صفر به افرادی مربوط می شود که عامل خطر شناخته شده ای ندارند و مرحله چهار به افرادی اختصاص دارد که بیماری قلبی عروقی بالینی دارند.

در مراحل میانی، عواملی مانند افزایش یا اختلال عملکرد بافت چربی، فشار خون بالا، اختلال قند خون، دیابت نوع ۲، افزایش تری گلیسرید و بیماری مزمن کلیه می توانند در تعیین مرحله CKM نقش داشته باشند.

چرا آسیب عروق ممکن است از جوانی آغاز شود؟

آسیب عروق معمولا یک اتفاق ناگهانی نیست. عواملی مانند فشار خون بالا، قند خون بالا، اختلال چربی خون و اضافه وزن می توانند در طول زمان فشار بیشتری به سیستم قلبی عروقی وارد کنند. بسیاری از این تغییرات نیز ممکن است در سال های ابتدایی هیچ علامت مشخصی ایجاد نکنند.

به همین دلیل ممکن است یک فرد جوان احساس کند کاملا سالم است، در حالی که برخی عوامل خطر قلبی و متابولیک از مدت ها قبل وجود داشته باشند. مطالعه جدید نیز دقیقا به همین مسئله اشاره دارد: تغییرات اولیه عروق می توانند پیش از بروز بیماری قلبی قابل تشخیص ظاهر شوند.

این موضوع به معنای آن نیست که هر جوانی با اضافه وزن یا فشار خون بالا حتما دچار آسیب عروقی شده است. بلکه نشان می دهد شناسایی و اصلاح عوامل خطر در سنین پایین می تواند فرصت بیشتری برای پیشگیری ایجاد کند.

رابطه وزن، قند خون و فشار خون با سلامت قلب چیست؟

سلامت قلب را نمی توان جدا از وضعیت متابولیک بدن بررسی کرد. افزایش چربی بدن، به ویژه چربی اضافی شکمی، می تواند با مقاومت به انسولین، فشار خون بالا و اختلال چربی خون همراه شود. این عوامل در صورت تداوم می توانند خطر بیماری قلبی و کلیوی را افزایش دهند.

در واقع، یکی از دلایل شکل گیری مفهوم CKM همین ارتباط میان سیستم های مختلف بدن است. مشکلات متابولیک می توانند به مرور بر عروق و قلب اثر بگذارند و بیماری کلیه نیز می تواند خطر قلبی عروقی را بیشتر کند.

بنابراین تمرکز بر یک عدد مانند وزن به تنهایی کافی نیست. فشار خون، قند خون، چربی خون، اندازه دور کمر، سطح فعالیت بدنی و کیفیت خواب نیز در ارزیابی سلامت کلی فرد اهمیت دارند.

Life’s Essential 8 چیست و چه ارتباطی با این مطالعه دارد؟

انجمن قلب آمریکا برای ارزیابی و بهبود سلامت قلب، مجموعه ای با عنوان Life’s Essential 8 معرفی کرده است. این چارچوب هشت عامل مهم را در دو گروه رفتارهای سلامت و عوامل سلامت بررسی می کند.

این هشت مورد عبارت اند از:

• تغذیه سالم
• فعالیت بدنی منظم
• پرهیز از نیکوتین
• خواب سالم
• حفظ وزن سالم
• کنترل چربی خون
• کنترل قند خون
• کنترل فشار خون

در مطالعه جدید، جوانانی که در مراحل پیشرفته تر CKM قرار داشتند، امتیاز پایین تری در شاخص Life’s Essential 8 داشتند. به عبارت دیگر، وضعیت نامطلوب تر عوامل خطر قلبی و متابولیک با سلامت قلبی عروقی ضعیف تر همراه بود.

برای محافظت از قلب از دهه ۲۰ چه کارهایی می توان انجام داد؟

پیشگیری از بیماری قلبی لزوما به تغییرات شدید و ناگهانی در سبک زندگی نیاز ندارد. بسیاری از رفتارهای روزمره می توانند در طول زمان روی سلامت قلب، کلیه و متابولیسم اثر بگذارند.

توصیه های انجمن قلب آمریکا بر مجموعه ای از عوامل قابل اصلاح تمرکز دارند. فعالیت بدنی منظم، تغذیه متعادل، خواب کافی، پرهیز از دخانیات و نیکوتین و توجه به وزن و شاخص های متابولیک، بخش مهمی از این رویکرد هستند.

برای بزرگسالان، انجمن قلب آمریکا حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید در هفته را توصیه می کند. همچنین بررسی دوره ای فشار خون و در صورت نیاز قند و چربی خون می تواند به شناسایی زودهنگام عوامل خطر کمک کند.

آیا افراد جوان باید نگران بیماری قلبی باشند؟

این مطالعه به معنای آن نیست که جوانان باید نگران ابتلا به بیماری قلبی باشند یا همه افراد در دهه ۲۰ زندگی به آزمایش های تخصصی عروق نیاز دارند. هدف اصلی پژوهش، نشان دادن اهمیت شناسایی عوامل خطر در زمانی است که هنوز فرصت زیادی برای پیشگیری وجود دارد.

راهنمای جدید انجمن قلب آمریکا نیز بر ارزیابی مرحله CKM در جوانان و بزرگسالان برای جلوگیری از پیشرفت عوامل خطر تاکید دارد. در افراد در معرض خطر، پزشکان می توانند بر اساس شرایط فردی، فشار خون، وضعیت متابولیک، عملکرد کلیه و سایر عوامل، ارزیابی دقیق تری انجام دهند.

در نتیجه، بهترین زمان برای توجه به سلامت قلب زمانی نیست که علائم بیماری ظاهر شوند. پیشگیری از سال های جوانی می تواند به کاهش خطر مشکلات جدی در سال های بعد کمک کند.

نتیجه گیری

مطالعه جدید انجمن قلب آمریکا یک پیام مهم دارد: برخی از تغییرات مرتبط با سلامت عروق ممکن است خیلی زودتر از چیزی که تصور می کنیم آغاز شوند. در میان شرکت کنندگان جوان این پژوهش، نزدیک به ۸۰ درصد در مراحل ۱ تا ۳ سندرم قلبی، کلیوی و متابولیک قرار داشتند و مراحل بالاتر این سندرم با نشانه های اولیه آسیب شریانی ارتباط داشتند.

این یافته به معنای وجود بیماری قلبی در همه جوانان نیست، اما اهمیت پیشگیری زودهنگام را پررنگ می کند. کنترل فشار خون، قند و چربی خون، داشتن فعالیت بدنی، تغذیه مناسب، خواب کافی و پرهیز از نیکوتین اقداماتی هستند که می توانند از سلامت قلب و سایر بخش های بدن در طول زندگی حمایت کنند.