با افزایش دمای هوا در فصل تابستان، خطر رشد باکتری ها و آلودگی مواد غذایی نیز بیشتر می شود. بسیاری از افراد تصور می کنند که مسمومیت های غذایی بیشتر در رستوران ها یا مراکز تهیه غذا رخ می دهد، اما آمارها نشان می دهد بخش قابل توجهی از این موارد در خانه ها اتفاق می افتد. رعایت نکردن اصول نگهداری مواد غذایی، استفاده از آب آلوده و بی توجهی به دمای مناسب غذا از مهم ترین دلایل بروز این مشکلات هستند.
یک فوق تخصص بیماری های گوارش و کبد با هشدار درباره بیماری های منتقله از آب و غذا اعلام کرده است که بیش از سه چهارم موارد ابتلا در محیط خانه رخ می دهد. به گفته این متخصص، نگهداری نادرست غذا، به ویژه در روزهای گرم سال، می تواند زمینه ساز مسمومیت های غذایی و بروز بیماری های گوارشی شود.
بیماری های منتقله از آب و غذا در تابستان افزایش می یابد
گرمای هوا شرایط مناسبی برای رشد انواع باکتری ها، ویروس ها و برخی میکروب های بیماری زا فراهم می کند. اگر مواد غذایی یا آب آشامیدنی به درستی نگهداری نشوند، احتمال آلودگی آنها افزایش پیدا می کند و مصرف این مواد می تواند سلامت افراد را به خطر بیندازد.
به گفته دکتر کامران باقری لنکرانی، فوق تخصص بیماری های گوارش و کبد، هر سال حدود ۴۵۰۰ مورد طغیان بیماری های منتقله از آب و مواد غذایی گزارش می شود که بخش عمده آنها مربوط به انواع مسمومیت های غذایی است.
اگرچه بیشتر این موارد با درمان مناسب بهبود پیدا می کنند، اما در برخی شرایط، به ویژه در کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای بیماری های زمینه ای، این بیماری ها می توانند عوارض جدی ایجاد کنند.
چرا بیشتر مسمومیت های غذایی در خانه رخ می دهد؟
بر خلاف تصور بسیاری از افراد، بیشترین موارد ابتلا به بیماری های ناشی از آب و غذای آلوده در محیط خانه اتفاق می افتد. آمارهای ارائه شده نشان می دهد حدود ۷۷ درصد موارد ابتلا به این بیماری ها در منازل رخ می دهد.
این موضوع نشان می دهد که رعایت اصول بهداشت مواد غذایی فقط در رستوران ها اهمیت ندارد، بلکه آشپزخانه هر خانه نیز باید به عنوان یک محیط حساس در نظر گرفته شود. بی توجهی به دمای نگهداری غذا، استفاده از ظروف نامناسب یا رعایت نکردن بهداشت هنگام آماده سازی غذا می تواند خطر آلودگی را افزایش دهد.
نگهداری نادرست برنج پخته یکی از عوامل مهم مسمومیت غذایی
یکی از اشتباهات رایج در فصل تابستان، نگه داشتن برنج پخته برای مدت طولانی در دمای محیط است. بسیاری از افراد پس از صرف غذا، برنج باقی مانده را ساعت ها بیرون از یخچال نگه می دارند و سپس دوباره آن را گرم می کنند.
این کار می تواند باعث رشد برخی باکتری ها مانند «باسیلوس سرئوس» شود؛ باکتری ای که قادر است سم تولید کند و موجب تهوع، استفراغ، دل درد و اسهال شود. حتی گرم کردن مجدد غذا نیز همیشه این سموم را از بین نمی برد.
برای کاهش خطر مسمومیت غذایی بهتر است:
- برنج و غذاهای پخته حداکثر تا دو ساعت پس از پخت داخل یخچال قرار گیرند.
- غذای باقی مانده در ظروف کم عمق نگهداری شود تا سریع تر خنک شود.
- هنگام مصرف مجدد، غذا کاملا گرم شود.
- از نگهداری طولانی مدت غذا در دمای محیط خودداری شود.
قرار دادن غذاهای گرم و سرد کنار یکدیگر خطر آلودگی را افزایش می دهد
یکی دیگر از نکاتی که متخصصان بر آن تاکید دارند، جلوگیری از تماس غذاهای گرم و سرد یا خام و پخته با یکدیگر است. این موضوع می تواند باعث انتقال میکروب ها از یک ماده غذایی به ماده دیگر شود که به آن آلودگی متقاطع گفته می شود.
برای پیشگیری از این مشکل بهتر است غذاهای خام مانند گوشت، مرغ و ماهی از غذاهای آماده مصرف جدا نگهداری شوند. همچنین استفاده از تخته برش و چاقوی جداگانه برای مواد خام و غذاهای پخته می تواند خطر انتقال آلودگی را کاهش دهد.
رعایت این نکات ساده نقش مهمی در جلوگیری از بسیاری از بیماری های گوارشی دارد.
علائم مسمومیت غذایی چه زمانی ظاهر می شود؟
زمان بروز علائم به نوع عامل بیماری زا بستگی دارد. برخی میکروب ها تنها چند ساعت پس از مصرف غذای آلوده باعث ایجاد علائم می شوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است یک تا چند روز بعد خود را نشان دهند.
از شایع ترین علائم مسمومیت غذایی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تهوع و استفراغ
- اسهال
- دل درد و گرفتگی شکم
- تب
- ضعف و بی حالی
- کم آبی بدن
در صورت ادامه یافتن علائم، وجود خون در مدفوع، تب بالا یا بروز علائم کم آبی شدید، مراجعه سریع به پزشک ضروری است.
چگونه از مسمومیت غذایی در فصل گرما پیشگیری کنیم؟
پیشگیری از بیماری های منتقله از آب و غذا تا حد زیادی به رعایت اصول ساده بهداشتی وابسته است. رعایت این نکات می تواند احتمال ابتلا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
مهم ترین توصیه ها عبارتند از:
- مواد غذایی فاسدشدنی را در یخچال نگهداری کنید.
- از مصرف آب و یخ غیر بهداشتی خودداری کنید.
- دست ها را قبل از آماده کردن غذا و قبل از غذا خوردن با آب و صابون بشویید.
- گوشت، مرغ، تخم مرغ و غذاهای دریایی را به طور کامل بپزید.
- از مصرف مواد غذایی تاریخ گذشته یا دارای بوی غیرطبیعی خودداری کنید.
- میوه ها و سبزیجات را به خوبی شست و شو دهید.
جمع بندی
افزایش دمای هوا در تابستان، احتمال رشد عوامل بیماری زا در مواد غذایی را بیشتر می کند و به همین دلیل رعایت اصول نگهداری غذا اهمیت ویژه ای دارد. برخلاف تصور رایج، بیشتر موارد مسمومیت غذایی در خانه ها رخ می دهد و علت اصلی آن نیز نگهداری نادرست مواد غذایی، به ویژه غذاهای پخته مانند برنج، است.
قرار دادن سریع غذا در یخچال، رعایت بهداشت هنگام آماده سازی مواد غذایی و جلوگیری از آلودگی متقاطع، از ساده ترین و موثرترین راهکارها برای پیشگیری از مسمومیت های غذایی هستند. رعایت همین نکات ساده می تواند از بروز بسیاری از بیماری های گوارشی و مراجعه غیرضروری به مراکز درمانی جلوگیری کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟
ارسال دیدگاه